V4 wraca do gry. Tusk w Bratysławie: zablokujemy droższą energię i zawalczymy o budżet UE

Bratysława stolicą regionu - V4 znów mówi jednym głosem

W Bratysławie doszło do spotkania, na które zaprosił premier Słowacji Robert Fico. Obok niego przy stole zasiedli premier Polski Donald Tusk, premier Czech Andrej Babiš, premier Węgier Péter Magyar oraz premier Irlandii Micheál Martin. Ten ostatni reprezentował kraj, który obecnie sprawuje prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Rozmowy dotyczyły najważniejszych wyzwań stojących przed Wspólnotą: przyszłego budżetu, polityki energetycznej, migracji oraz konkurencyjności europejskiego przemysłu. Już sam skład uczestników pokazuje, że Grupa Wyszehradzka przestaje być kojarzona wyłącznie z wewnętrznymi sporami, a staje się realną siłą negocjacyjną w Brukseli. Po latach osłabienia współpracy w tym formacie, cztery państwa regionu wracają do stołu z jasno określonymi celami. W tle tych rozmów jest także irlandzka prezydencja, która w najbliższych miesiącach będzie musiała przeprowadzić przez unijne instytucje najtrudniejsze negocjacje budżetowe od lat.

Donald Tusk nie ukrywał, że celem spotkania było odbudowanie znaczenia formatu, który przez ostatnie lata tracił na rzecz innych grup regionalnych. W jego ocenie siła V4 polega na umiejętności precyzowania własnych interesów i konsekwentnego ich egzekwowania. To właśnie ta umiejętność - jak podkreślił - pozwoliła państwom regionu wejść do Unii Europejskiej i dziś pozwala im wywierać realny wpływ na kształt unijnych polityk. W czasach, gdy Europa mierzy się z wojną za wschodnią granicą, kryzysem energetycznym i presją migracyjną, głos czterech państw środkowoeuropejskich staje się szczególnie istotny. Bez ich zgody trudno będzie przeforsować jakiekolwiek rozwiązania dotyczące finansowania polityki spójności, wspólnej polityki rolnej czy transformacji energetycznej.

„Odbudowujemy prestiż i skuteczność Grupy Wyszehradzkiej, z dobrym skutkiem dla naszych państw i Unii Europejskiej. W czasach, kiedy działaliśmy solidarnie, osiągaliśmy nasze cele i wzmacnialiśmy Unię jako całość”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Budżet UE, granice i energia - trzy filary wspólnego stanowiska

Najważniejszym punktem rozmów był przyszły budżet Unii Europejskiej. Polska od miesięcy podnosi argument, że państwa położone na wschodniej flance ponoszą szczególne koszty ochrony zewnętrznej granicy Wspólnoty. Chodzi o setki milionów złotych rocznie, które Warszawa wydaje na utrzymanie szczelności granicy z Białorusią. Donald Tusk jasno zaznaczył, że przyszła perspektywa finansowa musi uwzględniać ten wysiłek, bo dziś ciężar ten spoczywa na barkach kilku państw, a korzyści z ochrony granicy czerpie cała Unia. To argument, który może przekonać część państw zachodnich, zwłaszcza w kontekście rosnącej presji migracyjnej i konieczności zabezpieczenia wschodniej flanki NATO i UE.

Drugim filarem jest energia. Państwa V4 zgodnie zapowiadają, że zablokują każde rozwiązanie, które mogłoby doprowadzić do wzrostu kosztów energii w regionie. To nie jest wyłącznie kwestia gospodarcza - to pytanie o być albo nie być europejskiego przemysłu. Donald Tusk nie pozostawił złudzeń: jeśli ceny energii w Europie będą nadal odbiegać od tych w Stanach Zjednoczonych czy Chinach, marzenia o konkurencyjności można włożyć między bajki. Dlatego ochrona klimatu, choć ważna, musi iść w parze z ochroną przemysłu i miejsc pracy. Trzecim filarem jest migracja. Polska odnotowała spektakularny spadek nielegalnych przekroczeń granicy - z blisko 20 tysięcy miesięcznie do niemal zera. To doświadczenie, którym Warszawa chce się dzielić z innymi państwami europejskimi.

„Zablokujemy wszystko, co sprowadzi na nas ryzyko droższej energii. To kwestia być albo nie być całej Unii Europejskiej”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

• Polska wydaje setki milionów złotych rocznie na ochronę wschodniej granicy
• Nielegalne przekroczenia granicy spadły z blisko 20 tys. miesięcznie do niemal zera
• V4 zapowiada blokadę rozwiązań podnoszących ceny energii w regionie
• Irlandia sprawuje obecnie prezydencję w Radzie UE
• Priorytetem V4 jest utrzymanie finansowania polityki spójności i wspólnej polityki rolnej

Co to oznacza dla mieszkańców Wyszków i regionu?

Decyzje podejmowane w Bratysławie mogą wydawać się odległe od codziennych spraw mieszkańców Wyszków, ale ich skutki będą odczuwalne także nad Bugiem. Po pierwsze - budżet UE to pieniądze na drogi, szkoły, szpitale i programy rozwojowe. Powiat wyszkowski korzystał w ostatnich latach z funduszy unijnych m.in. na modernizację infrastruktury drogowej, termomodernizację budynków użyteczności publicznej i wsparcie dla lokalnych przedsiębiorców. Jeśli polityka spójności zostanie okrojona, samorządy takie jak gmina Wyszków będą miały trudniejszy dostęp do środków. Po drugie - ceny energii. Dla mieszkańców Wyszków, którzy w ostatnich latach zmagali się z rosnącymi rachunkami za prąd i gaz, stanowisko V4 w sprawie blokowania podwyżek jest konkretnym sygnałem, że region nie zgadza się na dalsze obciążenia. Dla lokalnych firm - od małych warsztatów po większe zakłady produkcyjne w okolicy - koszty energii to często kluczowy element decydujący o konkurencyjności i zatrudnieniu.

Po trzecie - bezpieczeństwo. Ochrona wschodniej granicy, o której mówił Donald Tusk, to nie tylko sprawa Podlasia czy Lubelszczyzny. Wyszków leży na trasie komunikacyjnej łączącej Warszawę z wschodnią Polską, a w razie pogorszenia sytuacji geopolitycznej region mógłby odczuć skutki presji migracyjnej lub zakłóceń w transporcie. Stabilna granica to także stabilne warunki dla lokalnego biznesu i rolnictwa. Po czwarte wreszcie - polityka rolna. Wspólna Polityka Rolna to pieniądze, z których korzystają rolnicy z powiatu wyszkowskiego. Utrzymanie odpowiedniego poziomu finansowania tego obszaru, o co zabiegają państwa V4, ma bezpośredni wpływ na gospodarstwa w gminach takich jak Rząśnik, Długosiodło czy Zabrodzie. To nie abstrakcyjne negocjacje w Brukseli - to konkretne wsparcie dla rodzin utrzymujących się z pracy na roli.

Irlandia, Czechy, Węgry i Słowacja - sojusznicy w trudnych czasach

Premier Irlandii Micheál Martin, którego kraj przewodniczy obecnie pracom Rady UE, zwrócił uwagę, że najbliższe miesiące będą dla Europy wyjątkowo trudne. Kluczowym zadaniem jest jak najszybsze uzgodnienie unijnego budżetu, który - jak podkreślił - musi patrzeć w przyszłość i odpowiadać na realne wyzwania. Irlandia, choć geograficznie odległa od Europy Środkowej, podziela część interesów V4, zwłaszcza w zakresie ochrony wspólnego rynku i konkurencyjności gospodarki. Prezydencja irlandzka może zatem odegrać rolę mediatora między państwami regionu a starszymi członkami Unii.

Premier Słowacji Robert Fico zapowiedział, że w ramach prac nad budżetem państwa V4 będą zabiegać o utrzymanie odpowiedniego poziomu finansowania polityki spójności i wspólnej polityki rolnej. To kluczowe dla regionów takich jak Mazowsze, które w dużej mierze opierają swój rozwój na funduszach strukturalnych. Premier Czech Andrej Babiš ocenił z kolei, że region V4 jest najbardziej perspektywiczny w całej Europie, a bezpieczeństwo odgrywa w nim kluczową rolę. Jego zdaniem każde państwo samo powinno decydować o tym, kto u niego mieszka i pracuje. Premier Węgier Péter Magyar podkreślił natomiast, że siłą Grupy Wyszehradzkiej jest koncentrowanie się na tym, co łączy jej państwa, a nie na tym, co je dzieli. To zmiana tonu w porównaniu z ostatnimi latami, gdy format V4 był sparaliżowany sporami politycznymi.

„To ważne, żebyśmy w tych trudnych czasach konsultowali się w grupach, które mają ambitne cele, zdefiniowane interesy i intencje budowania europejskiej jedności”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

„Grupa Wyszehradzka znowu żyje i znowu jest zdolna do wyrażania wspólnego stanowiska”

Robert Fico, Premier Słowacji

„Jestem przekonany, że wzmocniona V4 będzie ponownie skutecznie działać, a korzyści z tej współpracy odczuje również cała Europa”

Péter Magyar, Premier Węgier

Spotkanie w Bratysławie pokazało, że Grupa Wyszehradzka chce wrócić do gry jako realny gracz w Brukseli. Czy uda się jej utrzymać jedność w obliczu nadchodzących negocjacji budżetowych - to pytanie, na które odpowiedź poznamy w najbliższych miesiącach. Jedno jest pewne: państwa regionu nie zamierzają dłużej czekać na decyzje podejmowane bez ich udziału.