Tusk po szczycie V4: Grupa Wyszehradzka może znów mocno wpływać na decyzje w Europie

Po dwóch latach wrócił formalny szczyt premierów V4

Pod Budapesztem odbyło się spotkanie, na które w regionie czekano od dawna. Szefowie rządów Polski, Czech, Słowacji i Węgier usiedli przy jednym stole podczas pierwszego od dwóch lat formalnego szczytu Grupy Wyszehradzkiej. To właśnie tam premier Donald Tusk mówił o możliwości odbudowania znaczenia V4 i wyraźnie zaznaczał, że wspólne działanie państw Europy Środkowej może znów przełożyć się na realne decyzje podejmowane na poziomie unijnym.

W centrum tego wystąpienia była jedna myśl: wszystko zależy od tego, czy państwa regionu wrócą do współpracy opartej na zaufaniu i wzajemnej lojalności. Premier podkreślał, że mimo różnic politycznych czy sporów między stolicami, są obszary, w których interesy krajów V4 pozostają zbieżne. Chodzi przede wszystkim o sprawy, które bezpośrednio dotykają mieszkańców: ceny energii, bezpieczeństwo dostaw, kwestie migracyjne, środki unijne na rozwój regionów oraz sytuację rolników.

"Wszystko zależy od tego, czy wrócimy do sposobu działania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalności"

Donald Tusk, premier

Donald Tusk przypomniał też, że Grupa Wyszehradzka już wcześniej potrafiła działać skutecznie, gdy występowała wspólnie. W jego ocenie każde z państw należących do V4 może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Taki powrót do współpracy miałby znaczenie nie tylko dla samych członków grupy, ale także dla całej Europy Środkowo-Wschodniej, która w unijnej debacie często szuka mocniejszego głosu.

"Każde z naszych państw może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Dzięki temu możliwa jest także współpraca ponad istniejącymi różnicami, w sprawach istotnych dla naszych krajów i całego regionu"

Donald Tusk, premier

• W spotkaniu uczestniczyli premierzy 4 państw Grupy Wyszehradzkiej: Polski, Czech, Słowacji i Węgier.
• Był to pierwszy formalny szczyt V4 od 2024 roku.
• Ostatnie spotkanie szefów rządów V4 odbyło się w lutym 2024 roku w Pradze.

Energia, migracja i rolnictwo. To tu kraje regionu mają wspólny interes

Wystąpienie premiera nie dotyczyło wyłącznie ogólnej wizji współpracy. Padły bardzo konkretne obszary, w których państwa V4 mogą mówić jednym głosem. Wśród nich znalazły się bezpieczeństwo energetyczne, polityka klimatyczna, migracja, polityka spójności i rolnictwo. To katalog spraw, które mają bezpośrednie przełożenie na codzienne życie mieszkańców, od wysokości rachunków po tempo inwestycji lokalnych i sytuację gospodarstw rolnych.

Dla zwykłych ludzi bezpieczeństwo energetyczne oznacza przede wszystkim stabilność cen i pewność dostaw prądu oraz ciepła. Polityka klimatyczna z kolei przekłada się na koszty transformacji energetycznej, modernizację przemysłu, a także wydatki samorządów i mieszkańców związane z ogrzewaniem czy transportem. Gdy państwa regionu wspólnie zabiegają o korzystne rozwiązania, mają większą siłę przebicia niż wtedy, gdy każde z nich działa osobno.

"Jeśli zawsze będziemy rozumieli, że to, co nas łączy niezależnie od konfliktów, jest silniejsze niż to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas słuchać"

Donald Tusk, premier

Podobnie wygląda sprawa migracji. Dla państw Europy Środkowej to temat nie tylko polityczny, ale też organizacyjny i finansowy. Wspólne stanowisko może wzmacniać pozycję regionu przy ustalaniu zasad odpowiedzialności, ochrony granic i podziału obciążeń. Z kolei polityka spójności to jeden z tych obszarów, które mieszkańcy widzą bardzo konkretnie: w drogach, szkołach, modernizacji miast i mniejszych miejscowości, inwestycjach komunalnych czy projektach społecznych finansowanych z unijnych pieniędzy.

Premier zwracał także uwagę na rolnictwo, bo to właśnie w tej dziedzinie państwa regionu często mają podobne oczekiwania wobec Brukseli. Chodzi o warunki konkurencji, poziom wsparcia, opłacalność produkcji i ochronę interesów producentów żywności. W praktyce wspólny front krajów V4 może oznaczać skuteczniejsze zabieganie o rozwiązania ważne dla rolników, przetwórców i konsumentów.

V4 jako głos całej wschodniej flanki Unii

Donald Tusk mówił również o szerszym znaczeniu współpracy wyszehradzkiej. W jego ocenie, kiedy grupa była lojalna i solidarna, dawała sygnał nadziei nie tylko czterem państwom członkowskim, ale wszystkim krajom ze wschodniej flanki oraz nowym członkom Unii Europejskiej. To ważny wątek, bo pokazuje, że V4 ma być nie tylko formatem regionalnym, ale też punktem odniesienia dla państw, które chcą skuteczniej zabiegać o swoje interesy w starciu z największymi graczami europejskimi.

"Wtedy, kiedy V4 był lojalny i solidarny, dawał też takie światło nadziei wszystkim państwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym członkom Unii Europejskiej. Nie widzę żadnego powodu, żeby znowu V4 był takim drogowskazem dla tych wszystkich, którzy w konfrontacji z Niemcami, z Francją, z biurokracją brukselską w samotności nie mają szans"

Donald Tusk, premier

W praktyce chodzi o prostą zależność: kiedy region występuje wspólnie, łatwiej zaznacza swoją obecność w unijnej debacie. Gdy państwa środkowoeuropejskie rozmawiają jednym głosem o funduszach, bezpieczeństwie, klimacie czy rolnictwie, rośnie ich zdolność do wpływania na ostateczny kształt decyzji. To z kolei może oznaczać większą skuteczność w obronie interesów mieszkańców, samorządów, przedsiębiorców i producentów rolnych.

Premier przypomniał, że były już momenty, gdy V4 potrafiła działać jak zwarty blok i dzięki temu oddziaływać na kierunek europejskich decyzji. Według niego właśnie taki model współpracy dawał regionowi największą siłę. Z perspektywy Polski, ale też pozostałych państw grupy, chodzi więc nie tylko o samą obecność przy stole rozmów, lecz o zdolność do realnego współdecydowania.

"Gdy Grupa Wyszehradzka była jak jedna pięść, to byliśmy w stanie nie tylko wpływać, ale również narzucać decyzje w Europie"

Donald Tusk, premier

Dzisiejsze spotkanie pod Budapesztem otwiera więc nowy etap w relacjach państw V4 po dłuższej przerwie na poziomie formalnych szczytów premierów. Nie padły deklaracje oderwane od rzeczywistości, lecz wyraźne wskazanie kierunku: powrót do rozmowy, szukanie wspólnego mianownika i próba odbudowania regionalnej siły tam, gdzie stawką są najważniejsze decyzje dla milionów mieszkańców Europy Środkowej.